Legenda o Stolemach

STOLEM – stolimem lubo wielgoludem zwany. Stolemy byli to ludzie, ale nad ludzie wzrostem, siłą i męstwem wyniesieni, lubowali się w pracy, czy to kamienie ogromne przerzucając, czy najwyższe jodły jako kije wanożnicze po lasach rwąc. Ludzi lubili i do osad ludzkich lgnęli, wiele dobrego działając. Dla odpoczynku nad jeziorami po obu brzegach naprzeciw siebie siadywali, nogi w wodzie mocząc i tabakierę sobie ponad wodą z rąk do rąk podając. Onegdaj na Kaszubach był to ród olbrzymów liczny, ale ostatnimi czasy z rzadka jedynie widywani bywają.

Bywały jednak i złe stolemy, jeden tylko, Niebiosom dzięki, taki olbrzym na Kaszuby kiedyś trafił. Powiadali, że zza morza przyszedł, gdzie w nordyckich krajach jego przodkowie krew stolemową z trollami splugawili, skąd jego wrogość rodzajowi ludzkiemu brać się miała. Jak to było, to już nie ma kogo pytać, dość powiedzieć, że z morza wylazł opodal miasta rybackiego Łeby i jeden kroczek czyniąc, już drugą stopę w tamecznym jeziorze Łebskim zamoczył. Dotarł w końcu pod Główczyce, które całe, wodą ze swoich butów zalał, krowy na pastwiskach powyżerał pastuszkami zakąszając, a na koniec Puttkamerom do ogrodu naszczał i legł na okolicznej łące. Zguba zajrzał w oczy Kabatkom, posłali po kowala Swarzkę zwanego Sójką, którego mieli za najmędrszego po tej stronie Łupawy aż do Zimnego Morza.
Swarzko, co częste u ludzi, okazał wiele męstwa i mało mądrości − samojeden wyprawiając się wozem wyładowanym żelastwem, aby ubić stolema. Wjechawszy na pobliskie wzgórze, wyprzągł konia i jął się sposobić do walki, gdy stolem obudził się i zauważył kowala. I byłby ten osobliwy pojedynek kabackiego Dawida ze stolemowym Goliatem szybko skończył, gdyby nie fortel, który sobie Swarzko umyślił, jął w czyn wprowadzać. Począł więc krzyczeć i machać ku Olbrzymowi, jakoby wieści jakoweś miał mu do przekazania. Gdy ten pochylił się do stojącego na szczycie wzgórza kowala, ten ciął kosą w twarz Stolema, chcąc go oślepić. Jednakowoż ręka kowala bardziej młotom i szczypcom ciężkim sposobna, niźli narzędziom stanowi chłopskiemu przynależnym, poprowadził ostrze krzywo odcinając Stolemowi nos. Wrzask ranionego było słychać ponoć aż w pobliskim Lewinie, z którego później znakomity gród Lębork powstać miał. Kury się tam od tego strachu nieść przestały, służki poszczały, a krowom mleko w wymionach skisło.


Tymczasem stolem tocząc modrą juchę z dziury po nosie (kto nie wie, temu spieszy się wyjaśnić, że stolemy mają w żyłach nie czerwoną a osobliwie niebieską krew) z nieznaną temu gatunkowi szybkością natarł na kowala, który zdążył się ledwie pod wóz wczołgać. Obeznania i precyzji w ruchach nie mając, olbrzym całą mocą uderzył w wóz, którego dyszel utkwił głęboko w olbrzymim łbie. A wszedł doprawdy głęboko, dość powiedzieć, że stolem nie zdążył się wyprostować kiedy to zastygł, po czem na grzbiet runął i tak znieruchomiał.
I taki był koniec złego olbrzyma, co spokojną kabacką wieś nawiedził. Kowal schowany pod wozem przeżył, a wdzięczny lud na jego cześć nazwał miejsce pojedynku z olbrzymem Sójczym Wzgórzem, jako to od swarzkowego przezwania mianowanym. Cielsko stolemowe zaś, wpierw przez ciekawską gawiedź, potem zwierzęta dzikie, aż w końcu robactwo pospolite rozebrane zostało, tak że na pobojowisku została tylko stolemowa głowa z dyszlem na czubku. Przez lata czaszkę osypały piaski niesione jesiennymi wichrami znad Zimnego Morza. Powstała góra, na pamiątkę zdarzenia Głową zwana. Właśnie od tej głowy wieś wzięła swoją nazwę – Główczyce, co łacno można sprawdzić na herb onej osady pojrzawszy – stoi tam bowiem łeb wielki z dyszlem weń wrażonym, a z odciętego nochala jucha modra bryzga przed Sójczym Wzgórzem, na którym to kowal później żyto siał, co też na herbie odmalowano.

Autor: Tomasz Niklas, Paweł Żmuda

 

 

 

Wirtualne muzeum-m


Maczuga Stolema 2017 banner kwadrat

Rajd "Maczuga Stolema" zaliczany jest do Pucharu Polski w Pieszych Maratonach na Orientację!

logoPMnO

 

Amicus-big

GrajDolek

mak plus2

MATv Glow male

NEWSLETTER

Otrzymuj informacje e-mail o najnowszych wydarzeniach w GOK-u
Free business joomla templates